Plon se ton metal nou jwenn nan plizyè bagay alantou nou (penti, seramik, dlo, tè ak pousyè). Ni oumenm ni pitit ou gen dwa ap manje, bwè oswa respire nan plon. Lè ou vin gen twòp plon nan kò ou, sa rele anpwazònman ak plon.

ANPWAZÒNMAN AK PLON: Ki jan timoun fè gen plon nan kò yo?

Leplisouvan, pousyè ak salte kab gen plon ladan yo. Timoun rive gen plon nan kò yo, apre yo ta fin vale oswa respire pousyè ki kontamine ak plon. Si y ap jwe nan pousyè oswa nan salte, epi apre yo mete men yo oubyen jwèt ki nan men yo nan bouch yo, kon sa y ap lakòz plon antre nan kò yo. Lè timoun ap manje chips ak lòt bagay tankou bonbon ki kolore, plon ka antre nan kò yo. Lè timoun ap jwe ak jwèt ki gen salte epi salte sa yo gen plon ladan yo, sa fè plon antre nan kò yo. Manje ak dlo y ap bwè kapab gen plon ladan yo tou.

ANPWAZÒNMAN AK PLON: Ki mal plon ka fè pitit mwen?

Anpwazònman ak plon pa bon pou sante pitit ou. Li kab lakòz gwo pwoblèm grav a lavni, tankou pwoblèm pou pitit ou aprann lekòl, pou l grandi byen, pou l suiv nenpòt bagay k ap fèt, pou l koute byen… li ka menm vin gen pwoblèm sèvo. Nou ka evite pwoblèm sa yo, si nou anpeche plon antre nan kò timoun nan ak si nou toujou mennen l pran swen medikal.

ANPWAZÒNMAN AK PLON: Ki jan m ap fè pou m konnen si pitit mwen anpwazonnen ak plon?

Gen dwa gen plon nan lantouraj ou epi ou pa konnen, paske plon sa a se pa yon bagay ou kapab wè, ou kapab touche ni santi. Timoun ki gen plon nan kò yo pa parèt malad. Menm timoun ki parèt an bòn sante, ki fè tout aktivite san pwoblèm kapab gen anpil plon nan san yo. Sèl fason pou konnen si pitit ou a gen plon nan san l, se fè yo fè egzamen pou li. Gen dwa pa gen reparasyon pou dega anpwazònman ak plon fè. Se sa k fè ou dwe fè yo fè egzamen pou timoun nan.

ANPWAZÒNMAN AK PLON: Ki jan tès pou detekte plon an fèt?

Yon moun k ap travay nan swen lasante ap annik pran yon ti kantite san nan kò timoun nan. Tès la pa pran plis pase kèk minit.

ANPWAZÒNMAN AK PLON: Èske se timoun tout laj yo dwe teste?

Timoun ki nan laj 1 a 6 an gen plis chans trape anpwazònman ak plon an e se yo pou nou fè teste. Se anvan laj 2 an pou nou fè teste timoun nan, paske se nan laj sa a plon an pi danjere pou sèvo timoun nan. Timoun ki resevwa Medicaid oubyen lòt kalte èd Leta, ki rete nan yon kay ki te bati anvan lane 1950 oubyen ki al nan kay sa a souvan, ki rete nan yon kay ki bati anvan 1978 yo te refè oubyen ki ale nan kay sa a souvan, timoun ki rive Etazini ennan de sa, oubyen ki abitye jwe ak lòt ti kanmarad ki gen plon nan san yo dwe pase yon tès pou detekte plon nan san lè yo gen 1 an, plis yon lòt tès lè yo gen 2 an. Lòt timoun ankò yo dwe teste pou detekte si yo pa gen plon nan san yo, se timoun ki abite nan zòn ZIPKÒD sa yo, oswa ki resevwa swen la: 33125, 33126, 33127, 33128, 33129, 33130, 33131, 33132, 33133, 33134, 33135, 33136, 33137, 33138, 33139, 33140, 33141, 33142, 33144, 33145, 33147, 33150.

ANPWAZÒNMAN AK PLON: Ki jan m ka pwoteje pitit mwen pou l pa pran anpwazònman ak plon?

Gen anpil bagay ou kab fè pou pwoteje pitit ou pou l pa pran anpwazònman ak plon. Toujou lave men pitit la anvan l manje, anvan l al dòmi epi apre li fin jwe deyò. Fè tout manm nan fanmi an wete soulye yo nan pye yo anvan yo antre nan kay la, pou evite kras tè ki kab gen plon ladan yo. Bay pitit ou manje ki gen anpil kalsyòm ak fè. Pa kite pitit ou pwoche pre kal penti. Pran anpil prekosyon lè w ap fè reparasyon nan kay ki te konstwi anvan 1978, paske penti ki nan kay sa yo kapab genyen plon ladan yo. Al mete timoun nan yon lòt kote lè reparasyon sa yo ap fèt. Sonje sa: sèl mwayen pou sèten si pitit ou gen plon nan san l, se fè l fè tès.

ANPWAZÒNMAN AK PLON: Ki kalte travay oswa amizman ki kab fè m tonbe sou plon?

Si w ap travay nan repare machin, repare batri, nan pentire, bati kay, soude oswa koupe asye, fè plonbri, nan lapolis oswa travay sou batiman, ou kab rankontre plon pandan w ap fè bagay sa yo. Si amizman ou se fè lapèch, travay nan machin, pentire, travay nan vit, fè soudi, tire zam, fè modèl machin oswa bato, oubyen si w ap fè potri, ou kab rankontre plon nan ti travay sa yo. Si se travay sa yo w ap fè, se pou w chanje rad ou ak soulye w anvan ou antre lakay ou epi byen lave men w pou ka evite antre ak plon nan kay la epi lakòz maladi a antre sou fanmi ou.

ANPWAZÒNMAN AK PLON: Kouman m ka jwenn plis enfòmasyon epi jwenn yo analize pitit mwen an gratis?

Pou plis enfòmasyon, kontakte (Childhood Lead Poisoning Prevention Program) Pwogram pou konbat anpwazònman plon kay timoun, yon pwogram Depatman Lasante nan Miami-Dade County. Men nimewo pou ou rele a: (305) 324-2414. Gen tès kontwòl gratis yo fè pou timoun ki ant 6 mwa ak 6 an epi ki pa nan pwogram Medicaid ni ki pa gen asirans prive.

Pa gen pwoblèm ak chèz dezyèm men yo amwenske yo te fè yo anvan 1981 oubyen si konpayi ki te fè yo a te mande pou yo remèt yo paske yo te gen yon pwoblèm. Tcheke pou nou wè si chèz dezyèm men nou achte a pa sou lis nasyonal tout chèz yo te mande pou remèt yo. Gade nan sit entènèt sa si nou bezwen plis enfòmasyon www.nhtsa.dot.gov/people/injury/childps.

Chèz pou pote tibebe nan machin nan fèt pou l byen enstale nan machin nan.

Ale nan sit entènèt sa http://www.nhtsa.dot.gov/people/injury/childps pou nou jwenn bon jan enfòmasyon sou sa. Nou kapab ale pran lòt enfòmasyon pou sa nan Miami-Dade County. Moun ki bezwen plis enfòmasyon kapab rele nimewo telefòn sa yo:

• Miami Children's Hospital; 305-666-6511 - ext. 2516
• William Lehman Injury Research Center; 305-355-4954

• Tibebe dwe chita nan chèz yo devandèyè nan machin nan epitou fò yo kage a mwatye nan chèz la jiskaske yo gen 1an oubyen jiskaske yo peze 20 liv.
• Pa janm mete yon chèz pou pote tibebe nan machin an fas kote balon ki gonfle nan ka aksidan yo.
• Lè timoun yo gen 1 an oubyen si yo peze 40 liv yo kapab chita dwat nan machin nan ak fas yo ki bay sou devan machin nan.
• Tout timoun jiska 3 an fèt pou yo chita nan chèz pou pote tibebe nan machin, gouvènman an apwouve, oswa nan yon chèz ki te deja enstale nan machin nan lè w te achte l.
• Lè timoun yo kòmanse peze 30 a 40 liv yo dwe chita nan yon chèz ki gen koulis pou mete senti sekirite a.
• Tou timoun ki peze 80 liv oubyen ki gen wotè 4 pye edmi kapab sèvi ak senti sekirite pou janm yo ak sa ki pou zepòl la.
• Toujou fè timoun yo sèvi ak senti sekirite pou janm nan ak sa ki pou zepòl la lè yo nan machin nan. Si yon moun sèvi ak senti sekirite ki pase sou janm nan sèlman, sa ka lakòz frakti ki grav an ka ta gen yon aksidan.

Timoun piti ka neye nan nenpòt ti dlo ki wotè yon pous.

• Ma dlo, bokit dlo, dlo nan twalèt ak dlo ki nan basen se pi gwo pwoblèm pou timoun ki gen mwens pase ennan.
• Pisin ak basen ki chofe se gwo pwoblèm pou timoun ki gen 1 an ak 4 an.
• Lanmè, kanal ak rivyè yo se gwo pwoblèm pou timoun 4 an ak sa ki pi gran yo.

Pou nou evite malè, suiv konsèy sa yo:

• Pa janm kite pitit nou san pa gen moun k ap gade yo lè yo pre nenpòt ki kote ki gen dlo tankou bò yon basen dlo, bò yon pisin, bò yon rivyè.
• Tout likid ki nan basen, ki nan bokit, ki nan mamit, jete yo lè nou pap sèvi ak yo.
• Bare pisin ak basen dlo cho ak bon jan barikad ki omwen 5 pye de wotè.
• Chèche konnen ki kote ki gen ekipman ak moun ki la pou sove moun nan ka ijan, lè nou al nan plaj ak nan pisin piblik.
• Aprann kouman pou nou bay moun premye swen. Telefone Lakwawouj Ameriken nan (305) 644-1200 pou nou pran enfòmasyon sou seyans fòmasyon yo.
• Mete pitit nou nan klas pou l aprann naje. Rele kote ki pi pre kote w abite a. Men nimewo telefòn yo nan kèk vil:
  • County of Miami-Dade; 305-633-4064
  • City of Aventura; 305-466-8556
  • Biscayne Village Park; 305-893-3711
  • City of Coral Gables; 305-460-5366
  • Town of Golden Beach; 305-932-0744
  • City of Hialeah; 305-687-2650
  • Village of Key Biscayne; 305-365-8901
  • City of Miami Beach; 305-673-7533
  • City of Miami; 305-416-1308
  • Miami Shores Village; 305-758-8105
  • City of Miami Springs; 305-887-4484
  • City of North Miami Beach; 305-948-2957
  • City of North Miami; 305-893-6511
  • City of South Miami; 305-663-6319
  • Town of Surfside; 305-866-3635
  • Virginia Gardens Village; 305-871-1120

Chèz dezyèm men yo bon esepte sa k te fèt anvan 1981 yo, ki te nan aksidan oubyen konpayi yo te mande pou moun ki achte chèz yo pou yo remèt yo poutèt pwoblèm ki gen nan chèz yo. Li enpòtan pou w tcheke si chèz pou pote tibebe nan machin w ap achte a, pa nan lis nasyonal konpayi ki te mande moun ki te achte chèz sa yo pou yo pote yo tounen. Si nou bezwen plis enfòmasyon, ale nan sit entènèt sa a: http://www.nhsta.dot.gov/people/injury/childps.

Mete pwoteksyon pou tibebe lakay ou. Tcheke tout bagay nan kay la ki alapòte timoun nan pou wotè li epi jan li wè yo, kon sa w a remake tout sa ki ka prezante yon danje pou li. Ou fèt pou chanje tout bagay ki reprezante yon danje pou timoun nan pou sekirite li. Tcheke tout bagay nan kay la anvan pitit la kòmanse deplase poukont li.

Men kèk bagay enpòtan pou w veye:

• Kouvri tout plòg elektrik.
• Ranje kòd ki nan rido oubyen kòd nan jalouzi ak nan fenèt yo, yon jan pou timoun nan pa ka manyen yo.
• Enstale ti baryè kòm pwoteksyon nan eskalye a anba kou anwo nan kay la. Sèvi ak baryè ki vise nan mi yo. Baryè a presyon yo bay lòt pwoblèm.
• Ranje kòd elektrik televizyon yo oubyen kòd elektrik radyo yo, eksetera… oubyen tepe yo.
• Mete pwodui nou sèvi pou netwaye nan yon kabinèt fèmen a kle kote timoun nan pa ka jwenn yo.
• Sere tout medikaman ak lòt pansman kote timoun nan pa ka jwenn yo.
• Jete tout likid ki nan yon basen, nan bokit ak nan mamit lè nou pap sèvi ak yo.
• Klete tout kabinèt ki gen bagay nou pa vle timoun nan manyen.
• Sèvi ak kwòchèt espesyal ki pèmèt nou ouvè fenèt yo tou piti.
• Pwoteje chemine ki nan kay la ak lòt aparèy chofaj ak yon gri.
• Chèche konnen ki plant nou gen nan kay la ki ka anpwazonnen epi wete yo nan kay la.
• Kole tout mèb nou genyen ki ka sot tonbe nan mi kay la.
• Kouvri tout kwen tab, kontwa ak biwo ki pwenti ak yon bagay ki won.
• Mete tout sa ki nan kizin nan ki prezante yon danje pou pitit ou yon kote pou l pa jwenn ak yo.
• Enstale aparèy pou detekte dife nan kay la; chanje pil yo chak ane.
• Enstale aparèy pou detekte lafimen gaz nan kay la epi nan garaj la; chanje pil yo chak ane.
• Vlope tout kòd epi sere tout sa ki nan twalèt la lè nou pap sèvi ak yo, tankou fè pou pase cheve, razwa elektrik, sechwa pou cheve.
• Kontwole tanperati dlo nan kay la pou li ka toujou anba 120° degre Farennayt.
• Mete tout revòlvè ak lòt kalite zam nou genyen nan yon kabinèt ki klete.
• Mete tout zouti, penti ak lòt kalite materyo yon kote pou pitit ou pa ka jwenn ak yo.

1. Chwazi yon chèz yo fè apre 1981.
2. Mande zanmi ak fanmi w ki sèvi ak chèz yo deja ki mak yo pi pito.
3. Pase nan yon magazen pou eseye plizyè diferan chèz. Asire w chèz w ap achete a se yon chèz ou ka enstale l nan machin ou epi ou ka wete l nan machin ou fasil.
4. Ranpli kat pou anrejistre chèz la sizoka konpayi a ta mande pou remèt chèz la si ta gen yon pwoblèm avè l.